WikiDer > Erste Hilfe

Spoedeisende hulp
Ein Notfallbehandlungsraum, der nach der Aufnahme eines Patienten noch nicht gereinigt wurde.
Ein amerikanisches Traumateam bei der Arbeit in der Notaufnahme.

Erste Hilfe ist ein spezialisierter Abteilung von a Krankenhaus die darauf abzielt, Patienten mit akuten . Patienten ungeplante und dringende medizinische und pflegerische Versorgung Krankheiten oder Verletzungen. Dazu verfügen diese Abteilungen über eigene Räume im Krankenhaus, eigenes Personal und eigene Geräte. Notaufnahmen nehmen einen wichtigen Platz in der Gesundheitspflege von jedem Industriestaat. Sie sind Teil eines breiteren Spektrums der Akutversorgung, in dem auch andere Akteure dringende und weniger dringende medizinische Hilfe leisten, einschließlich organisierter Bereitschaftsdienste für Apotheken und Hausärzte (egal ob durch a Zentrum für Allgemeinmedizin), Hebammen, Krankenwagen, Kontrollräume und spezialisiert Rettungsdienste wie MUG-Dienste im Belgien und MMTs im Die Niederlande. Allerdings gibt es zwischen Ländern und Regionen unter anderem Unterschiede in der Art und Weise, wie Patienten in die Notaufnahme kommen, in der Art der behandelten Patienten, im Versorgungsniveau und in der Zusammenarbeit und Integration mit anderen Diensten und Gesundheitsdienstleister.[1]

Auch die für Notaufnahmen verwendete Terminologie variiert je nach Region. In den Niederlanden spricht man beispielsweise von der Erste Hilfe (oft abgekürzt mit SEH), Notfallpost oder Erste Hilfe. In Belgien wird der Begriff verwendet Notfall-(Fall-)Service, Notaufnahme, Notaufnahme oder oft einfach nur die Dringlichkeit. In der internationalen Wissenschaftliche Literatur, die oft in der Englisch wird normalerweise der Begriff verwendet Notfallabteilung.

Geschichte

In der Vergangenheit, bevor spezialisierte Notaufnahmen eingerichtet wurden, wurden Patienten mit einem dringenden Problem in einer der bestehenden Krankenstationen versorgt. Traumapatienten (Patienten mit schweren Verletzungen) wurden in der Regel in einem freien Raum im Operationssaal untergebracht. Tagsüber war das Personal des Operationssaals durchgängig, nachts und am Wochenende war oft eine Krankenschwester in Rufbereitschaft, die bei Bedarf weitere Mitarbeiter rufen konnte. Patienten mit inneren Problemen wurden je nach Zustand auf einer der regulären Stationen aufgenommen. Patienten mit weniger schwerwiegenden Problemen wurden an einem der Beratungsabteilungen. Seit der Gründung von Intensivstationen Patienten mit schweren inneren Erkrankungen wurden in der Regel direkt in dieser Abteilung betreut.[2]

Methode

Viele Patienten sind per Krankenwagen in die Notaufnahme gebracht.

Nach Eintreffen eines oder mehrerer Patienten (mit einem Krankenwagen, überwiesen vom Hausarzt oder allein - die sogenannten "Selbstzuweisungen") werden in der Regel zu einem Triage durchgeführt, bei der die Art der Verletzung oder des Zustands und damit auch die Priorität bestimmt wird. Natürlich werden Menschen mit einer ernsten Erkrankung früher behandelt als Menschen mit einer weniger dringenden Erkrankung. Die Arbeit in der Notaufnahme ist vielfältig und umfasst Diagnostik und teilweise Behandlung im Bereich unter anderem der folgenden Disziplinen:

Ebenfalls urologische und dermatologische Beschwerden werden manchmal außerhalb der Bürozeiten in der Notaufnahme bearbeitet.

Infrastruktur

Der Noteingang des Klinik Saint John.
Der Noteingang des Universitätskrankenhaus Löwen, mit der Einfahrt für Fußgänger links und der Einfahrt für Pkw und Krankenwagen rechts.
In englischsprachigen Ländern ist der Eingang der Notaufnahme normalerweise mit (einer Variation von) dem Wort „EMERGENCY“ gekennzeichnet.
Ein Schockraum im Universitätsklinik von Mannheim.

Notaufnahmen können in ihrer Größe stark variieren, abhängig unter anderem davon, wie viele Patienten sie in der Regel behandeln und dem Profil des Krankenhauses. Fast alle Notaufnahmen verfügen jedoch über eine Reihe grundlegender Räume und Einrichtungen, die für ihre Kernaufgaben notwendig sind. Grundlegende Infrastrukturanforderungen können auch sein Recht- oder Vorschriften sind repariert. In Belgien zum Beispiel sind die Mindestanforderungen für eine „spezialisierte Notfallversorgung“ in den einschlägigen Königliche Auflösung.[3] Für flämische Krankenhäuser hat es Flämische Agentur für Pflege und Gesundheit zusätzliche Standards für die in seinem Anforderungsrahmen enthaltenen Funktionen "Fachärztliche Notfallversorgung".[4] Nachfolgend finden Sie einige grundlegende Räume und Einrichtungen, die in jeder Notaufnahme zu finden sind.

Eingang

Notaufnahmen haben normalerweise einen eigenen Eingang von außen. Dieser Eingang ist oft mit großen Buchstaben oder Schildern (leuchtend oder nicht) gekennzeichnet, damit Patienten ihn im Notfall schnell finden können. International für die Beschilderung und Notaufnahmebezeichnung oft die Farbe Rot verwendet, als auffällig Signalfarbe. Manchmal sind in der Nähe des Eingangs mehrere Parkplätze vorhanden, auf denen Betreuer, die einen Patienten mitbringen, vorübergehend parken können. Notaufnahmen verfügen neben dem Fußgängereingang in der Regel auch über eine separate Zufahrtszone für Rettungswagen. Dies ist entweder ein überdachter Außenbereich oder ein mittels Toren abschließbares Garage wo Krankenwagen vorübergehend parken können, um ihre Patienten zu entladen und in die Notaufnahme zu bringen. In Belgien sind ein separater Fußgängerzugang und eine abschließbare Krankenwagengarage für eine „spezialisierte Notfallversorgung“ gesetzlich vorgeschrieben.

Wartezimmer

Patienten mit weniger dringenden Erkrankungen müssen oft eine Weile warten, bis ihnen geholfen werden kann. Dafür steht den Notaufnahmen ein Wartezimmer zur Verfügung, in dem diese Patienten und ihre Vorgesetzten sitzen können. Sobald sie an der Reihe sind, werden sie aus dem Wartezimmer entfernt und in den Behandlungsraum gebracht. Manchmal werden Patienten gebeten, zu einem anderen Zeitpunkt ihres Behandlungspfades im Wartezimmer Platz zu nehmen, z. B. wenn sie auf einen Arzt warten müssen Röntgen an einer Knochenbruch. So können die Behandlungsräume bereits für den nächsten Patienten zur Verfügung gestellt werden. Größere Notaufnahmen können mehrere Wartezimmer für unterschiedliche Patientengruppen haben, beispielsweise ein separates Wartezimmer für Kinder oder ein Wartezimmer für Patienten mit nur geringen Beschwerden. Wenn eine Notaufnahme über mehrere Wartezimmer verfügt, sind diese oft mit den verschiedenen „Pflegezonen“ in der Notaufnahme verbunden (siehe unten). In Belgien ist das Vorhandensein eines Wartezimmers eine gesetzliche Voraussetzung für eine „spezialisierte Notfallversorgung“.

Triage-Raum

In den meisten Notaufnahmen findet jeder Patient ein Triage kurz nach der Einreise platzieren, um die Dringlichkeit seines Zustands schnell einschätzen zu können. Hierfür ist in der Regel ein separater Raum in der Nähe der Rezeption (Rezeption) und des Wartezimmers vorgesehen. Ein Triage-Raum ist in der Regel mit Geräten ausgestattet, die schnell etwas Vitales liefern können Parameter kontrollierbar (wie die Sauerstoffsättigung, das Blutdruck und der Körpertemperatur) zum Zwecke des Triage-Verfahrens. Ein separater Triage-Raum trägt ebenfalls zur Privatsphäre des Patienten, weil er seine Beschwerden nicht an der Rezeption erklären muss, wo andere sie hören können. Bei einem massiven Patientenzustrom können auch andere Notaufnahmen wie die Ambulanzzone oder ein dafür eingerichtetes Zelt für die großflächige Triage von Patienten genutzt werden. In Belgien ist ein Raum, der bei einem Massenzustrom von Opfern für die Triage genutzt werden kann, gesetzliche Voraussetzung für eine „spezialisierte Notfallversorgung“.

Untersuchungs- und Behandlungsräume

Notaufnahmen verfügen über Untersuchungs- und Behandlungsräume, in denen Patienten untersucht und die notwendige Pflege durchgeführt werden kann. Dies kann ein großes Zimmer sein, mit mehreren Betten oder beds Krankenhaustragen die durch Vorhänge getrennt sind. Heutzutage verfügen die Notaufnahmen jedoch hauptsächlich über einzelne Behandlungsräume, da dies die Privatsphäre der Patienten besser schützt (in Belgien werden sie auch als „Boxen“ bezeichnet). Die Organisation der Behandlungsräume ist von Krankenhaus zu Krankenhaus unterschiedlich. In größeren Notaufnahmen sind diese oft in „Pflegezonen“ für die unterschiedlichen Patientengruppen organisiert, zum Beispiel in einer Zone für Patienten mit kleineren Problemen, die voraussichtlich schnell nach Hause gehen können (auch Überholspur erwähnt) und einen Bereich für Patienten, die umfangreichere Untersuchungen benötigen und daher voraussichtlich noch etwas länger in der Notaufnahme bleiben müssen. Eine weitere mögliche Einteilung in Zonen ist eine Zone für gehende Patienten, die nicht unbedingt ein Bett benötigen, und eine Zone für liegende Patienten, die sich in einem ernsteren Zustand befinden. Auch für Kinder kann es separate Behandlungsräume oder eine separate Zone geben, damit diese nicht mit beispielsweise Schwerverletzten auf der restlichen Station in Kontakt kommen müssen. Behandlungsräume für Kinder sind oft auch mit Plüschtiere oder Zeichnungen, um sie ein wenig zu beruhigen.

Schockräume

Dies sind Behandlungsräume, die für die Versorgung von Patienten mit schweren oder lebensbedrohlichen Erkrankungen oder Verletzungen ausgestattet sind. Je nach Krankenhaus kann die Schockräume ebenfalls Absturzräume, Reanimationsräume (eventuell abgekürzt mit Real), Traumazimmer oder akute Kammern erwähnt. Ein Schockraum verfügt über eine Reihe fortschrittlicher Geräte zur Behandlung von Patienten wiederbeleben und das lebenswichtige Lebensfunktionen überwachen und unterstützen, wie z Ventilator, ein Defibrillator, alle arten von monitoren und a Elektrokardiogramm-Gerät. Sie können auch mit Zusatzgeräten ausgestattet sein, beispielsweise einem an der Decke montierten Röntgengerät, das über eine Schiene bewegt werden kann. Notaufnahmen können mehrere Schockräume haben, die jeweils einem Patienten gewidmet sind, oder einen großen Schockraum, der für mehrere Patienten bestimmt ist. In Belgien muss eine „spezialisierte Notfallversorgung“ mindestens zwei Betten für die Versorgung kritischer Patienten (und damit einen oder mehrere Schockräume) aufweisen. In größeren Notaufnahmen und vor allem in Traumazentren manchmal kann zwischen den Traumazimmern, die der Versorgung schwerverletzter Patienten dienen, und den Schockzimmern, die der Schwerverletztenversorgung dienen, unterschieden werden (Internist) Probleme.[5]

Beobachtungsraum

In einer Notaufnahme kann es auch einen abgetrennten Bereich geben, der für Patienten bestimmt ist, die vorübergehend überwacht werden müssen. Diese Beobachtung dient der Entscheidung, ob sie nach Hause gehen oder ins Krankenhaus eingeliefert werden können. Ein solcher Beobachtungsraum oder Beobachtungszone wird auch als a . bezeichnet Observatorium erwähnt. Einige Krankenhäuser haben eine Abteilung für Akutaufnahme (AOA) oder ungeplante Pflegeabteilung spezifisch für diese Art von Patienten. Durch die Trennung dieser Patientengruppe vom Rest der Notaufnahme werden Behandlungsräume für andere schneller frei und die geplanten Aufnahmeaktivitäten im restlichen Krankenhaus werden nicht gestört. In Belgien muss eine „spezialisierte Notfallversorgung“ über mindestens vier Betten für die vorübergehende Beobachtung (maximal 24 Stunden) von Patienten im Hinblick auf ihre diagnostische und therapeutische Ausrichtung verfügen.

Spezifische Räumlichkeiten

  • In einer Notaufnahme kann es spezialisierte Untersuchungs- und Behandlungsräume geben, zum Beispiel a Augenheilkunde Lokal für Menschen mit dringenden Augenprobleme oder ein gynäkologisch lokal.
  • Zu Gipsabdrücke Um Menschen mit Frakturen unterzubringen, verfügen Notaufnahmen oft über einen separaten Gipsraum. Dort wird dann das notwendige Material zum Anfertigen und Auftragen von Gips gelagert. In Belgien muss eine „spezialisierte Notfallversorgung“ über einen Gipsraum verfügen.
  • Für verwirrt oder aggressiv psychiatrische Patienten kann es einen geben Abgeschiedenheit Zimmer vorhanden sind, wo diese Patienten von den anderen getrennt werden können und ggf. auch gegen Selbstbeschädigung kann geschützt werden durch zum Beispiel Fixierung bewirbt sich. In Belgien muss eine "spezialisierte Notfallversorgung" einen solchen Isolierraum haben. Eine Notaufnahme kann auch eine andere Art von Isolierzimmer haben, die für Patienten bestimmt ist, die Träger gefährlicher sein können ansteckende Krankheiten.
  • Einige Notaufnahmen verfügen auch über ein Badezimmer, einen Duschraum oder einen Waschraum, in dem Patienten im Liegen gespült und geduscht werden können. Dies kann aus hygienischen Gründen passieren, aber auch zum Beispiel bei einem Opfer mit einem brennt zum Kühlen oder zum Schutz von infizierten Opfern Gefahrstoffe zu dekontaminieren. In Belgien muss eine „spezialisierte Notfallversorgung“ über ein Badezimmer verfügen.
  • Größere Notaufnahmen können ihre eigenen haben radiologische Einrichtungen einen eigenen Röntgenraum haben oder einen eigenen CT-Scanner. Zum Beispiel Patienten, die dringend medizinische Bildgebung der radiologischen Abteilung notwendig ist, noch wird der geplante Betrieb dieser Abteilung durch Notfallpatienten gestört. In Belgien müssen alle Behandlungsräume so gestaltet sein, dass ein mobiles Röntgengerät genutzt werden kann.

Notfallversorgung in den Niederlanden

Organisation

Generell muss jede geöffnete Notaufnahme ein grundlegendes Qualitätsniveau erfüllen können; dies wird als „einfache A&E“ bezeichnet. Darüber hinaus wurden sechs Patientenkategorien identifiziert, die mehr Pflege erfordern, als die grundlegende A&E bieten kann. Krankenhäuser, die in Zusammenarbeit mit anderen Krankenhausabteilungen eine oder mehrere dieser Patientenkategorien in ihrer A&E spezialisiert anbieten können, haben ein sogenanntes A&E-Profil. Traumapatienten wurden bei diesen Kategorien nicht berücksichtigt, da die Versorgung dieser Patienten bereits von den Traumazentren koordiniert wird. Die sechs Kategorien sind:

In den Niederlanden gibt es auch spezialisierte Traumazentren die für die Koordination der Traumaversorgung zuständig sind. In diesen Zentren werden in der Regel schwerverletzte Patienten versorgt.

Einige Krankenhäuser verfügen über die notwendigen Einrichtungen für alle Profile und können daher das komplette Notfallpaket anbieten. Das sind in der Regel die Universitätskliniken und Top-Kliniken. Diese Krankenhäuser sollten daher Aufgaben in den Bereichen Koordination, Forschung und Bildung übernehmen. Gute Absprachen müssen auch dazu führen, dass Krankenwagen Patienten aus den sechs Profilkategorien direkt in die entsprechenden Profil-A&E-Abteilungen bringen.

Mängel

1994 wurde der damalige Medizinisches Inspektorat für öffentliche Gesundheit der Bericht „Die Kette rasselt. Forschung zur Koordination innerhalb der Notfallversorgung.' Darin wurden eine Reihe von Mängeln in der Akutversorgung aufgezeigt.[6] Unter anderem wurden Probleme bei der Koordination der Akutversorgung und der Qualitätskontrolle genannt. Im September 2004 wurde die Gesundheitsinspektion (der Nachfolger der Medizinischen Aufsichtsbehörde für öffentliche Gesundheit) hat erneut einen Bericht über die Notfallversorgung mit dem Titel „Notversorgung: Eile ist nicht überall gut“.[7] Darin stellte die IGZ fest, dass zwar Fortschritte etwa bei der Koordination durch die Zentraler Post-Krankenwagentransport (CPA), aber es gebe noch gravierende Mängel in der gesamten Notfallversorgungskette, wie das Fehlen eines kettenweiten Qualitätssicherungssystems und unzureichende Expertise in den Notaufnahmen. Auch hier wurden eine Reihe von Empfehlungen unterbreitet.

Arbeitsgruppe Qualitätsklassifizierung Soforthilfe

Als Ergebnis dieses Gutachtens des IGZ wurde im Jahr 2005 unter der Leitung von Professor F.C. Breedveld mit dem Ziel zu untersuchen, welches Krankenhaus welche Akutversorgung anbieten könnte. Die Arbeitsgruppe wurde 2007 ins Leben gerufen. Die Arbeitsgruppe ging davon aus, dass für jede Region eine Karte zur Nothilfe erstellt werden sollte. Diese Karten sollten vom . erstellt werden Regionale Beratung Akutversorgung (ROAZ) basierend auf drei Prinzipien:

  • Jede Notaufnahme muss ein grundlegendes Qualitätsniveau erfüllen; insbesondere muss während der Öffnungszeiten zur Erkennung, Stabilisierung und Reanimation aller akuten medizinischen Notfälle ausreichend fachkundiges Personal und Ausrüstung vorhanden sein.
  • Nicht alle Notaufnahmen müssen permanent (24/7) geöffnet sein und/oder alle Patientenkategorien aufnehmen können. Es muss jedoch möglich sein, die gesamte spezialisierte Akutversorgung in jeder Region innerhalb des 45-Minuten-Standards zu erreichen.
  • Es muss Notaufnahmen geben, die eine spezialisierte Notfallversorgung für eine oder mehrere Patientenkategorien anbieten (die Notaufnahmen in sogenannten „Profilkrankenhäusern“). Welches Krankenhaus welche Patientenkategorien versorgt, muss klar kommuniziert werden.

Basierend auf den Grundsätzen erarbeitete die Arbeitsgruppe Qualitätsstandards für Basis-A&E und für sechs Kategorien von Profil-A&E. Von einer Einteilung in Ebenen wie für die Traumazentren und der Intensivstationen wurde in Absprache mit der Niederländischer Krankenhausverband verzichtet; stattdessen entschieden sie sich für eine Einteilung in „Profile“. 2008 erstellte die Arbeitsgruppe einen Zwischenbericht, der unter Aufsicht eines externen Forschungsbüros einem Praxistest unterzogen wurde Plexus mit dem Ziel, ihre Funktionsfähigkeit und Wirkung zu überprüfen. Dieser Praxistest fand von April bis September 2009 in 27 Notaufnahmen statt. Dieser Feldtest ergab unerwartet, dass keiner der EDs alle grundlegenden Qualitätsanforderungen der Arbeitsgruppe erfüllte. Im Oktober 2009 wurde der Abschlussbericht mit den neuen Standards unter dem Titel „Nothilfe: Von einem soliden Fundament“. Die Krankenhäuser mit A&E hatten mehrere Monate Zeit, sich auf die neuen Standards einzustellen.[8]

Normen

Material

Die niederländischen Standards besagen, dass für die Erkennung, Stabilisierung und Wiederbelebung aller akuten medizinischen Notfälle ausreichend Material zur Verfügung stehen muss.

Infrastruktur

Die meisten Notaufnahmen verfügen normalerweise über einen Empfang, Warteraum, Triageraum, Untersuchungsräume, Räume für die Aufnahme von Patienten in kritischem Zustand (meist Schockraum, Crashraum, Akutraum oder Traumaraum genannt), meist auch einen separaten Gipsraum manchmal eigene spezielle Einrichtungen wie einen eigenen CT-Scanner oder ein eigenes Radiologiezimmer (in der Regel verfügt die Notaufnahme jedoch über mobile Röntgengeräte). In der Notaufnahme gibt es manchmal auch einen Beobachtungsraum oder eine Beobachtungsabteilung.

Krankenhäuser mit Profil A&E müssen je nach Profil höhere spezifische Anforderungen an die verfügbare Infrastruktur erfüllen als eine Basis-A&E (dies kann auch Infrastruktur außerhalb der A&E selbst umfassen):

  • Kardiologie: Das Krankenhaus muss eine Herzkatheter-Raum.
  • Neurologie: Ein CT-Scanner sollte sofort verfügbar sein.
  • Operation: Ein CT-Scanner sollte sofort verfügbar sein. Das Krankenhaus muss auch über eine Intensivstation verfügen.
  • Pädiatrie: Das Krankenhaus muss über eine pädiatrische Intensivstation verfügen.
  • Geburtshilfe: Das Krankenhaus muss über ein Perinatalzentrum/Neugeborenen-Intensivstation.
  • Psychiatrie: die A&E muss eine angepasster Empfangsbereich für verwirrte Patienten.

Mitarbeiter

In den Niederlanden besteht das typische Personal aus Arzthelferinnen (mit oder ohne Ausbildung zum Facharzt oder Allgemeinmediziner), manchmal auch aus Ärzten mit Spezialisierung auf ED-Arzt und Krankenschwestern (eventuell ausgebildet zu Krankenschwester in der Notaufnahme).

Die Basis-A&E muss während der Öffnungszeiten über ausreichend Fachpersonal verfügen. Konkret bedeutet dies:

  • Ärzte und Pflegepersonal, die in der Notaufnahme arbeiten, müssen eine spezielle Ausbildung absolviert haben.
  • Während der Öffnungszeiten der Notaufnahme muss innerhalb von fünf Minuten ein Arzt beim Patienten anwesend sein, der reanimieren und die Atemwege sicherstellen kann.
  • Mindestens eine in der Betreuung von Traumapatienten und schwerkranken Kindern ausgebildete Pflegekraft muss während der Öffnungszeiten anwesend sein.

Krankenhäuser mit Profil A&Es müssen je nach Profil höhere spezifische Personalanforderungen erfüllen:

Die SEH-Arbeitsgruppe Qualitätsklassifizierung hat in ihrem Bericht eine Reihe von Vorschlägen für Schulungen gemacht, die es ermöglichen, die festgelegten Ausbildungsstandards für das Personal zu erreichen.

Operation

Jede geöffnete Notaufnahme kann ein grundlegendes Qualitätsniveau erfüllen. Damit stehen während der Öffnungszeiten ausreichend Fachpersonal und Geräte zur Erkennung, Stabilisierung und Reanimation aller akuten medizinischen Notfälle zur Verfügung. Für das Erkennen und Behandeln einer Vielzahl akuter Erkrankungen und Verletzungen aller Altersgruppen sind Fähigkeiten erforderlich. Durch Triage und ggf. Überweisung muss dem Patienten an der richtigen Stelle vom richtigen Pfleger geholfen werden.

Krankenhäuser mit Profil A&Es müssen je nach Profil höhere spezifische Anforderungen an den allgemeinen Betrieb erfüllen:

  • Kardiologie: intravaskulärvas Ultraschall, Teilstromreservemessungen (FFR-Messungen), Ablationen und Resynchronisationstherapien ausgeführt werden kann. Weiteres Muss interne Defibrillatoren und Ballonpumpen installiert werden können.
  • Chirurgie: Endovaskuläre Behandlungen von Bauchaneurysmen müssen möglich sein.
  • Psychiatrie: Das Krankenhaus muss über eine psychiatrische Aufnahmekapazität verfügen.

Notaufnahmen müssen nicht rund um die Uhr geöffnet sein. Alle spezialisierten Notfallversorgungen auf regionaler Ebene müssen jedoch innerhalb einer Regelzeit von 45 Minuten erreichbar sein.

Gesetzgebung

Die aktuellen Leitlinien für niederländische Notaufnahmen wurden 2009 von der Arbeitsgruppe Qualitätsklassifizierung Notaufnahme nach Mängelmeldungen der Gesundheitsinspektion (IGZ) erstellt. Generell muss jede geöffnete Notaufnahme ein grundlegendes Qualitätsniveau erfüllen können; dies wird als „einfache A&E“ bezeichnet. Darüber hinaus wurden sechs Kategorien von „Profil-A&E“ festgelegt, zusammen mit den zusätzlichen Standards, die diese Profil-A&E erfüllen müssen.[9] Der Bericht der Arbeitsgruppe erinnerte auch an die Qualitätssicherungsanforderungen der Qualitätsgesetz Gesundheitseinrichtungen (im Jahr 2016 ersetzt durch die Pflegequalitäts-, Beschwerde- und Streitbeilegungsgesetz (Wkkgz)).[10]

Aufsicht

Das Gesundheitsinspektion (IGZ) ist Teil der Ministerium für Gesundheit, Wohlbefinden und Sport (VWS) und überwacht die Qualität, Sicherheit und Zugänglichkeit aller niederländischen Krankenhäuser; einschließlich Notaufnahmen. zusätzlich Niederländische Gesundheitsbehörde (NZa) Überwachung von beispielsweise Gesundheitstarifen.[11]

Notfallversorgung in Belgien

Die ersten offiziellen Leitlinien für Rettungsdienste in Belgien wurden in Anhang I der Königliche Auflösung vom 28. November 1986 über die Standards für einen medizinischen Bildgebungsdienst mit einem CT-Scanner. Der Zweck dieser Leitlinien bestand darin, genau zu definieren, was ein Notfalldienst ist, um ihn mit der Anerkennung eines CT-Scanner. Für eine Reihe von Krankenhäusern, die einen CT-Scanner installieren wollten, war dies ein Impuls, eine eigene Notaufnahme einzurichten, die diesen Richtlinien entspricht. 1998 traten die aktuellen belgischen Richtlinien für Rettungsdienste in Kraft.

In Belgien versuchte die Regierung, ein zweistufiges System der Akutkrankenhausversorgung einzuführen, indem zwei Arten von Krankenhausfunktionen geschaffen wurden: die Funktionen „spezialisierte Notfallversorgung“ und die Funktionen „Erstversorgung für Notfälle“. EIN Krankenhausfunktion ist eine Versorgungskomponente eines Krankenhauses, die Dienstleistungen horizontal über verschiedene Krankenhausdienste hinweg anbietet, wie z Krankenhausapotheke oder ein Tagesklinik, und nicht nur für eine bestimmte Patientengruppe (wie z Mutterschaft). Bei der Bedienung der . können nur die Funktionen „fachliche Notfallversorgung“ genutzt werden Dringende medizinische Hilfe (das 'System 112') sind scharfgeschaltet; das heißt, Krankenwagen innerhalb des 112-Systems dürfen Patienten nur mit einer solchen Funktion in Krankenhäuser bringen.

Krankenhäuser, die nicht über eine Funktion „Spezialisierte Notfallversorgung“ verfügen, müssen über eine Funktion „Notfall Erstversorgung“ verfügen. Diese Funktionen können nicht in den Betrieb der Dringenden Medizinischen Hilfe einbezogen werden. In der Praxis haben fast alle Krankenhäuser bzw. Krankenhausgruppen eine Funktion der „fachlichen Notfallversorgung“; im Juli 2018 gibt es insgesamt 126 „fachliche Notfallversorgung“-Funktionen, während es nur sieben „Notfall-Erstversorgung“-Funktionen gibt.[12][13] Wenn man in Belgien von einem Notdienst spricht, meint man daher meist eine Funktion "spezialisierte Notfallversorgung".

In Belgien gibt es keine offiziellen spezialisierten Traumazentren.

Normen

Material

Jetzt sofort Pulsoximeter den Sauerstoffgehalt im Blut messen.
Ein Pulsmesser in einer Notaufnahme.

In Belgien werden die Mindestanforderungen an verfügbares Material für einen Notdienst durch Gesetze und Vorschriften festgelegt. Zum Beispiel muss eine Funktion "Spezialisierte Notfallversorgung" die notwendige Ausrüstung für Überwachung, Aspiration, Ventilator und Reanimation; ein Elektrokardiogramm-Gerät; ausreichend tragbar Sauerstoffflaschen und Tragen; ein Vorrat Erythrozytenkonzentrat und Plasmaersatz (evtl. über die Blutbank aus dem Krankenhaus) und ausreichend Medikation für Notfallpatienten. Die medizinischen Geräte müssen an die Notstromversorgung aus dem Krankenhaus. Die Notaufnahme muss auch Faxgerät, Funkgeräte für die A.S.T.R.I.D.-Netzwerk und eine eigene unabhängige Telefonleitung für die Kommunikation mit dem Hilfe-Center 100/112 haben.

Die Anforderungen an eine „Erste-Hilfe-Not“-Funktion sind weniger hoch: Sie muss über ausreichend Medikamente und Plasmaersatz verfügen; eine feste Sauerstoffquelle; Aspirationsausrüstung und ein Reanimationswagen zur Überwachung und Behandlung eines Patienten in kritischem Zustand. Darüber hinaus muss ein Vorrat an O-Rh-negativem Erythrozytenkonzentrat und ein Mobiltelefon im Krankenhaus aufbewahrt werden Röntgengerät stehen zur Verfügung. Die Stelle muss auch über eine eigene unabhängige Telefonleitung verfügen.

Infrastruktur

Auch in Belgien werden die Mindestanforderungen an die Infrastruktur für einen Notdienst durch Gesetze und Vorschriften festgelegt. Beispielsweise muss eine Funktion „Fachnotfallpflege“ einen separaten Fußgängereingang haben; eine überdachte, beheizte Krankenwagenhalle; ein willkommen und Wartezimmer; Personalbereiche; Untersuchungsräume für die Notfallpatienten, einschließlich mindestens zwei Betten für die Versorgung von Patienten in kritischem Zustand (diese befinden sich normalerweise in einem oder mehreren Räumen, die als „Schockräume“ oder „Wiederbelebungsräume“ bezeichnet werden); ein Isolationsraum für psychiatrische Patienten und mindestens vier Betten zur vorübergehenden Beobachtung von Patienten. Außerdem muss eine Notaufnahme über einen Raum verfügen, der für die Triage im Falle eines massiven Zustroms von Opfern bei a Katastrophe (in vielen Rettungsdiensten gibt es einen eigenen Triageraum, der auch für die Triage im Regelbetrieb der Abteilung genutzt wird). Einige Rettungsdienste verfügen neben den gesetzlichen Vorgaben auch über zusätzliche Einrichtungen. Einige Rettungsdienste haben zum Beispiel ihre eigenen Röntgenraum oder CT-Scanner; ob sie eine haben hyperbarer Sauerstofftank. Ob im Rahmen der nuklearer Notfallplan einige Krankenhäuser haben auch Dekontaminationsanlagen.[14]

Andererseits darf eine „Notfall-Erste-Hilfe“-Funktion nur einen Raum haben, der sich in der Nähe der Ambulanz-Rezeption befindet.

Mitarbeiter

Unter bestimmten Voraussetzungen kann auch der zuständige Arzt der Notaufnahme für das MUG einstehen.

In Belgien muss der Leiter einer "spezialisierten Notfallversorgung" ein anerkannter Facharzt der Notfallmedizin sein. De hoofdverpleegkundige van de spoedgevallendienst moet de bijzondere beroepstitel in intensieve zorg en spoedgevallenzorg hebben of ten minste vijf jaar specifieke ervaring hebben. Op de spoedgevallendienst moeten 24 uur op 24 uur ten minste één arts met specifieke kwalificaties en ten minste twee verpleegkundigen, waarvan één met de bijzondere beroepstitel in intensieve zorg en spoedgevallenzorg of met ten minste vijf jaar specifieke ervaring, aanwezig zijn. De dienstdoende arts mag, op een specifieke uitzondering voor de MUG na, zijn permanentie niet zomaar combineren met die van andere ziekenhuisafdelingen (zoals die voor de afdeling intensieve zorg) en mag niet langer dan 24 uur aan een stuk de permanentie vervullen. Wel is het personeel van de MUG, wanneer deze niet op interventie is, meestal werkzaam op de spoedgevallendienst van het ziekenhuis waartoe ze behoort.

Voor de functie "eerste opvang van spoedgevallen" zijn de normen veel minder veeleisend. Het diensthoofd van de functie moet een erkend arts-specialist in de urgentiegeneeskunde zijn of een specifieke opleiding hebben genoten en is verantwoordelijk voor de opleiding van de rest van het personeel van de functie. De permanentie van de functie moet 24 uur op 24 uur door een arts en verpleegkundige worden waargenomen.

Werking

Het team van de functie "gespecialiseerde spoedgevallenzorg" moet, buiten zijn eigen spoedpersoneel, te allen tijde ook een beroep kunnen doen op een aantal arts-specialisten (onder andere een chirurg, een anesthesist, een kinderarts en een psychiater). Ook moet het te allen tijde een beroep kunnen doen op een aantal andere ziekenhuisdiensten, waaronder een afdeling intensieve zorg, een operatiekwartier, een klinisch laboratorium en een dienst medische beeldvorming (die over een mobiel röntgenapparaat en een CT-scanner moet beschikken). Het personeel van de functie is tevens wettelijk verantwoordelijk voor de opleiding van het overige ziekenhuispersoneel in de reanimatie.

De wet- en regelgeving bepaalt ook dat een spoedgevallendienst geen patiënten mag weigeren; noch patiënten die zichzelf hebben aangemeld, noch patiënten die per ambulance zijn binnengebracht.

In 2014 is de realtime spoedgevallenregistratie (UREG) van start gegaan; elke Belgische spoedgevallendienst moet hier verplicht aan deelnemen. Van elke patiënt die zich op een spoedgevallendienst aanmeldt moeten een aantal anonieme gegevens in realtime doorgegeven worden aan de FOD Volksgezondheid. Deze gegevens omvatten administratieve gegevens over het ziekenhuis zelf, administratieve gegevens over de patiënt en medische gegevens over de toestand en klinische interventies bij de patiënt. De implementatie van de spoedgevallenregistratie verliep in twee fases in 2015 en 2016. Het doel van deze spoedgevallenregistratie is om toezicht te houden op eventuele bedreigingen voor de volksgezondheid, spoedgevallendiensten te evalueren, wetenschappelijk onderzoek te verrichten en het overheidsbeleid te ondersteunen.[15]

Wetgeving

De eerste officiële richtlijnen voor spoedgevallendiensten werden weergegeven in bijlage I van het koninklijk besluit van 28 november 1986 omtrent de normen voor een dienst medische beeldvorming met een CT-scanner. Het doel van deze richtlijnen was definiëren wat precies een spoedgevallendienst was om dit te kunnen koppelen aan de erkenning van een CT-scanner.[16] Deze normen werden, in afwachting van definitieve normen, gebruikt als erkenningsnormen voor spoedgevallendiensten die in de werking van de Dringende Geneeskundige Hulpverlening (het 'systeem 112') wensten te worden opgenomen volgens het koninklijk besluit van 2 april 1965 omtrent de dringende geneeskundige hulpverlening.[17]

Op 27 april 1998 traden de huidige richtlijnen voor spoedgevallendiensten in werking met vier nieuwe koninklijke besluiten. Het 'koninklijk besluit van 27 april 1998 waarbij sommige bepalingen van de wet op de ziekenhuizen, gecoördineerd op 7 augustus 1987, toepasselijk worden verklaard op de functie "gespecialiseerde spoedgevallenzorg"' bepaalt dat een spoedgevallendienst een ziekenhuisfunctie is volgens de ziekenhuiswet.[18] Verder bepaalt dit koninklijk besluit de opdracht van een spoedgevallendienst als volgt:

De functie "gespecialiseerde spoedgevallenzorg" moet in staat zijn de vitale functies te vrijwaren, te stabiliseren en te herstellen en is belast met de opvang van elkeen die er zich aanmeldt of erheen wordt gevoerd en waarvan de gezondheidstoestand onmiddellijke verzorging vereist of kan vereisen.

Het definieert verder ook wat deze opvang precies omvat. Het tweede 'koninklijk besluit van 27 april 1998 houdende vaststelling van de normen waaraan een functie "gespecialiseerde spoedgevallenzorg" moet voldoen om erkend te worden' bepaalt verder de specifieke vereiste infrastructuur, materiaal, personeel, organisatie en werkingsnormen.[3] Het derde 'koninklijk besluit van 27 april 1998 waarbij sommige bepalingen van de wet op de ziekenhuizen, gecoördineerd op 7 augustus 1987, toepasselijk worden verklaard op de functie "eerste opvang van spoedgevallen"' bepaalt dat deze functie eveneens een ziekenhuisfunctie is en definieert zijn opdracht als volgt:[19]

De functie "eerste opvang van spoedgevallen" beoogt het onthaal en de behandeling van patiënten met een acute pathologie in ziekenhuizen die niet over een functie "gespecialiseerde spoedgevallenzorg" beschikken.

Het laatste 'koninklijk besluit van 27 april 1998 houdende vaststelling van de normen waaraan een functie "eerste opvang van spoedgevallen" moet voldoen om te worden erkend' bepaalt dat elk algemeen ziekenhuis dat niet over een functie "gespecialiseerde spoedgevallenzorg" beschikt over een functie "eerste opvang van spoedgevallen" moet beschikken en bepaalt de precieze normen waaraan deze functie moet voldoen.[20]

Zowel de van toepassing zijnde koninklijke besluiten als de wet- en regelgeving rond de Dringende Geneeskundige Hulpverlening (het 'systeem 112') bepalen dat een spoedgevallendienst geen patiënten mag weigeren.

Toezicht

De Zorginspectie van de Vlaamse overheid is verantwoordelijk voor het toezicht op alle Vlaamse ziekenhuizen en hun diensten; waaronder de spoedgevallendiensten. De inspectieverslagen kunnen op de website van de Zorginspectie opgevraagd worden.[21] De Federale Gezondheidsinspecteur houdt ook toezicht op de werking van de functies "gespecialiseerde spoedgevallenzorg" in het kader van de Dringende Geneeskundige Hulpverlening.[22]

Wachttijden en drukte

Patiënten op spoedeisende hulpafdelingen worden vaak geconfronteerd met wachttijden. Patiënten wachten dan in de wachtzaal of in een behandelkamer van de spoedeisende hulp tot zij aan de beurt zijn. Om te verzekeren dat patiënten met levensbedreigende problemen voorrang krijgen op al de rest, maken de meeste spoedeisende hulpafdelingen gebruik van een triagesysteem waarbij bij binnenkomende patiënten zo snel mogelijk de aard en dringendheid van hun klachten wordt vastgesteld. Patiënten worden dan behandeld in functie van de dringendheid van hun probleem (en dus niet in de volgorde dat ze zich hebben aangemeld op de spoedeisende hulp). Omgekeerd zorgt dit systeem ervoor dat patiënten met niet-dringende problemen het langst moeten wachten. Wachttijden ontstaan wanneer er meer patiënten op de spoedeisende hulp zijn dan medisch personeel of beschikbare bedden; ze zijn dus afhankelijk van de drukte. Er zijn veel factoren die de wachttijden of de drukte op een spoedeisende hulpafdeling kunnen beïnvloeden.

Andere ziekenhuisdiensten

De arts van de spoedeisende hulp doet voor het stellen van een diagnose vaak beroep op andere diensten of afdelingen in het ziekenhuis. Zo kan bij patiënten een bloedonderzoek gebeuren, waarbij een afgenomen bloedstaal onderzocht wordt in het laboratorium van het ziekenhuis. Ook worden vaak beeldvormende onderzoeken, zoals een röntgenfoto of een CT-scan, voorgeschreven. Het uitvoeren van al deze onderzoeken kan enige tijd vergen, waardoor de patiënt en de arts moeten wachten met het stellen van de diagnose en dus de verdere behandeling. Ook kan het voorkomen dat de arts van de spoedeisende hulp een andere specialist om advies vraagt. Soms moet deze specialist van thuis worden opgeroepen, waardoor de patiënt eveneens moet wachten tot deze in het ziekenhuis is.

Dringende interventies

Bij patiënten op de spoedeisende hulp in een levensbedreigende situatie (bijvoorbeeld bij een reanimatie) is vaak meer personeel nodig dan bij andere patiënten om hun situatie zo snel mogelijk te stabiliseren en alle nodige acute zorgen toe te dienen. In sommige ziekenhuizen vormt het personeel van de spoedeisende hulp ook het reanimatieteam verantwoordelijk voor reanimatie-interventies op andere plaatsen in het ziekenhuis. Als zij dan opgeroepen worden moeten zij tijdelijk de spoedeisende hulp verlaten. In België maken de artsen en verpleegkundigen van de MUG-diensten deel uit van het team van de spoedeisende hulp van hun ziekenhuis. Zij kunnen dus ook opgeroepen worden voor medische interventies buiten het ziekenhuis. In dergelijke situaties blijft er tijdelijk minder personeel over om de andere patiënten op de spoedeisende hulp te behandelen en kunnen de wachttijden oplopen.

Piekmomenten

Soms zijn er piekmomenten waarbij het aantal patiënten op een spoedeisende hulpafdeling opeens enorm toeneemt. Zo worden spoedeisende hulpafdelingen bij vorst vaak opeens geconfronteerd met een groot aantal patiënten met botbreuken die uitgegleden zijn op de gladde grond. Ook is er op feestmomenten zoals op oudejaarsavond of met carnaval vaak een toevloed aan patiënten met bijvoorbeeld vuurwerkletsel of een alcoholvergiftiging. Bij een ramp of incident met een groot aantal slachtoffers bestaan er in de meeste landen in het kader van de rampenbestrijding vooraf gemaakte plannen of afspraken waarbij slachtoffers over meerdere ziekenhuizen gespreid worden. Zo wordt vermeden dat een ziekenhuis overrompeld zou worden door een toevloed aan patiënten die het niet aankan.

Bredere fenomenen

Ook kunnen bredere seizoens- of maatschappelijke fenomenen een invloed hebben op de drukte op spoedeisende hulpafdelingen. Tijdens de winterperiode doen typische winteraandoeningen de ronde, wat zich kan vertalen in een groter aantal patiënten met bijvoorbeeld luchtweginfecties op de spoedeisende hulp. Een griepepidemie heeft vaak hetzelfde effect. Dergelijke seizoensaandoeningen kunnen ook de artsen en verpleegkundigen van de spoedeisende hulp zelf treffen, waardoor het ziekteverzuim bij het spoedpersoneel toeneemt en er dus minder personeel op de spoedeisende hulp overblijft om de patiënten te behandelen. Ook heeft de algemene vergrijzing in de meeste westerse landen een invloed op de drukte op spoedeisende hulpafdelingen, want bejaarden hebben vaak meerdere medische problemen waardoor ze sneller behoefte zullen hebben aan dringende medische zorg.

Doorstroming van patiënten

Ten slotte speelt ook de doorstroming van patiënten naar andere plaatsen zowel binnen als buiten het ziekenhuis een rol. Tijdens de winterperiode liggen veel ziekenhuizen als gevolg van de typische winteraandoeningen vaak "vol", waardoor het moeilijk kan worden een bed te vinden voor een patiënt die van de spoedeisende hulp in het ziekenhuis moet worden opgenomen. Deze patiënten blijven dan op de spoedeisende hulp liggen tot er voor hun een plaats gevonden is, waardoor zij een plaats innemen waar al een andere (wachtende) patiënt zou kunnen worden geïnstalleerd. Ook patiënten die niet in het ziekenhuis moeten worden opgenomen kunnen de vlotte doorstroming bemoeilijken. Zo hebben sommige bejaarde patiënten geen nood aan een medische behandeling in het ziekenhuis, maar wel aan zorg en hulp omwille van hun leeftijd. Zij kunnen daarom meestal niet zelfstandig de spoedeisende hulp verlaten, en moet het ziekenhuis ofwel wachten op een familielid om hen te komen ophalen, ofwel het vervoer naar huis of naar een rusthuis regelen.

Om de druk op spoedeisende hulpafdelingen te verlichten en de doorstroming van patiënten te verbeteren hebben sommige ziekenhuizen sinds recent een speciale opnameafdeling voor ongeplande of acute zorg. Patiënten die (al dan niet tijdelijk) in het ziekenhuis moeten blijven, worden dan zo snel mogelijk van de spoedeisende hulp naar deze afdeling overgebracht, vanwaar ze eventueel op een andere ziekenhuisafdeling kunnen opgenomen worden. In België moet een spoedafdeling wettelijk verplicht beschikken over minstens vier bedden voor de tijdelijke observatie van patiënten.

Samenwerking met huisartsen

Het 'Centrum Acute Zorg' bij het LangeLand Ziekenhuis in Zoetermeer omvat de spoedeisende hulp van het ziekenhuis, een huisartsenpost en een dienstapotheek.

Zowel in Nederland als België bestaat er een trend om huisartsen(wacht)posten (waar een of meerdere huisartsen buiten kantooruren een wachtdienst houden) samen met de spoedeisende hulp onder hetzelfde dak te huisvesten bij het ziekenhuis. Ofwel hebben de huisartsenwachtpost en de spoedeisende hulp elk een gescheiden ingang, ofwel is er een ingang en onthaalbalie voor beiden. In de laatstgenoemde configuratie is er dan vaak een triageverpleegkundige aan het werk die de binnenkomende patiënten op basis van de aard en dringendheid van hun klachten doorstuurt naar ofwel de wachtzaal van de huisartsenwachtpost ofwel die van de spoedeisende hulp.

Deze samenwerking heeft een aantal voordelen voor zowel patiënt als arts:[23][24]

  • Patiënten komen niet (of minder) voor een dilemma te staan of ze nu best naar de huisarts van wacht of naar de spoedeisende hulp gaan.
  • De spoedeisende hulp wordt ontlast van patiënten met lichte of niet-dringende problemen die evengoed door een huisarts gezien kunnen worden.
  • Huisartsen kunnen op deze manier gemakkelijker beroep doen op de diagnostische diensten (zoals het laboratorium) van het ziekenhuis.
  • Huisartsen bevinden zich in een veiligere omgeving dan in een private praktijk, en kunnen makkelijker om hulp vragen indien ze bijvoorbeeld met agressie geconfronteerd worden.
  • Indien zich toch een patiënt met ernstige of levensbedreigende problemen zou aanbieden op de huisartsenwachtpost kan deze onmiddellijk overgebracht worden naar de spoedeisende hulp.

Plaats in de zorgketen

Dringende Geneeskundige Hulpverlening

Zie Dringende Geneeskundige Hulpverlening voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In België zijn spoedafdelingen de laatste schakel in de keten van de Dringende Geneeskundige Hulpverlening (DGH), naast de Hulpcentra 100/112 en de interventiediensten (ambulance, MUG en PIT). Wanneer iemand dringend medische hulp nodig heeft en het noodnummer 100 of 112 wordt gebeld, wordt de noodoproep beantwoord in een van de provinciale Hulpcentra 100/112. Daar neemt een operator de noodoproep aan en beslist welke middelen worden ingezet. Standaard wordt een ambulance uitgestuurd, die ter plaatse de eerste zorgen toedient en de patiënt indien nodig naar een ziekenhuis vervoert. Wanneer de patiënt mogelijk in levensgevaar is wordt ook aanvullend op de ambulance een Mobiele Urgentiegroep (MUG) uitgestuurd. Mobiele Urgentiegroepen zijn verbonden aan de spoedafdelingen van ziekenhuizen en fungeren als een verlengstuk die de gespecialiseerde zorg van de spoedafdeling tot bij de patiënt ter plaatse brengt. De arts en verpleegkundige van de MUG kunnen geavanceerde dringende zorgen toedienen, zoals het intuberen van patiënten of het toedienen van geneesmiddelen, die ambulanciers in België niet mogen toedienen. Een Paramedisch Interventieteam (PIT) is een ambulance waar een van de ambulanciers vervangen is door een spoedverpleegkundige. Een PIT is net als een MUG verbonden aan de spoedafdeling van een ziekenhuis. De verpleegkundige van een PIT kan aan de hand van protocollen en "staande orders" een hoger niveau van zorg bieden dan een gewone ambulance en wordt zo ingezet als een tussenniveau tussen een gewone ambulance en een ambulance met MUG-bijstand.

Dichtstbijzijnde spoedafdeling

Indien ter plaatse blijkt dat een patiënt na de eerste zorgen naar een ziekenhuis dient gebracht te worden voor verdere behandeling, brengt de ambulance de patiënt in regel naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis met een spoedafdeling die in de werking van de Dringende Geneeskundige Hulpverlening is opgenomen. Enkel erkende functies "gespecialiseerde spoedgevallenzorg" kunnen in de Dringende Geneeskundige Hulpverlening ingeschakeld zijn. Deze regel van het dichtstbijzijnde ziekenhuis is een wettelijke verplichting waar slechts in specifieke gevallen kan afgeweken worden:

  • Een MUG-arts mag beslissen dat een patiënt naar een (verder gelegen) meer geschikt ziekenhuis moet gebracht worden, bijvoorbeeld een brandwondencentrum bij een zwaar verbrande patiënt. Ziekenhuizen met een in de Dringende Geneeskundige Hulpverlening ingeschakelde spoedafdeling maken hiertoe binnen hun Provinciale Commissie voor Dringende Geneeskundige Hulpverlening (PCDGH) afspraken welke ziekenhuizen de nodige diagnostische of therapeutische diensten hebben voor bepaalde groepen patiënten. Er is een dergelijke commissie in elke provincie en in het arrondissement Brussel-Hoofdstad.
  • Bij een ramp of incident met een groot aantal slachtoffers wordt het Medisch Interventieplan afgekondigd, waarbij de slachtoffers in functie van de ernst van hun letsels over verschillende ziekenhuizen verspreid worden.
  • Kinderen worden naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis gebracht dat zowel over een spoedafdeling als een kinderafdeling beschikt. Een MUG-arts mag evenwel beslissen hiervan af te wijken.
  • Er kan ten slotte ook, onder bepaalde voorwaarden, van het dichtstbijzijnde ziekenhuis afgeweken worden als een patiënt voor een bepaalde aandoening al in een ander (verder gelegen) ziekenhuis behandeld wordt.

Het Hulpcentrum 100/112 verwittigt de spoedafdeling als er een patiënt heen wordt gevoerd, zodat deze zich kan voorbereiden op de komst van de patiënt. Spoedafdelingen zijn wettelijk verplicht alle patiënten die er zich aanmelden of die erheen worden gevoerd op te vangen en alle nodige zorgen toe te dienen. Ze mogen dus geen patiënten weigeren.

Problemen en fenomenen

Wachttijden

Zoals eerder al vermeld zijn er vaak wachttijden op spoedeisende hulpafdelingen, maar soms kunnen deze door uitzonderlijke drukte of andere omstandigheden extreme vormen aannemen. Zo werd de spoedafdeling van het UZ Leuven in januari 2017 geconfronteerd met wachttijden die tot negen uur opliepen. Het diensthoofd van de spoedafdeling meldde dat de drukte er tot onveilige situaties voor patiënten leidde, waarbij deze te snel naar huis werden gestuurd. De wachttijden waren te wijten aan een piek van patiënten met luchtweginfecties en beenbreuken ten gevolge van het koude weer en aan een slechte doorstroming naar de opnameafdelingen die ook "vol" lagen. Ook elders in Vlaanderen kampten spoedafdelingen met lange wachttijden. Als mogelijke oplossing pleitte Jan Stroobants, voorzitter van de Belgische spoedartsenvereniging BeCEP, voor een systeem waarbij het aantal ziekenhuisbedden in de zomer wordt afgebouwd en in de winter wordt opgevoerd, om de verhoogde druk tijdens de winterperiode op te vangen.[25]

Te lange wachttijden kunnen echter ook een chronisch probleem zijn. Uit een onderzoek uit 2015 door M.C. van der Linden bleek dat ongeveer twee derden van alle spoedeisende hulpafdelingen in Nederland meerdere keren per week met overmatige drukte te maken kreeg, en dat meestal tussen 12 en 20 uur. Bij dergelijke situaties zijn er niet voldoende bedden en medisch personeel voor de patiënten op de spoedeisende hulp, wat onveilige situaties kan opleveren. Als vaakst voorkomende oorzaak werd wachten op specialisten of diagnostische onderzoeken en een tekort aan opnamecapaciteit op de ziekenhuisafdelingen aangemerkt. Ook stipte het onderzoek aan dat een groot aantal patiënten die op eigen initiatief naar de spoedeisende hulp kwamen ("zelfverwijzers") eigenlijk evengoed door een huisarts hadden kunnen geholpen worden.[26]

Achterlaten van ouderen

Aan het begin van vakantieperiodes zien spoedeisende hulpafdelingen vaak een stijging in het aantal ouderen dat door hun familie naar daar gebracht en vervolgens achtergelaten wordt. Dit gebeurt omdat de familie bijvoorbeeld op reis wil en zelf niet voor opvang voor de oudere kan of wil zorgen. Dit fenomeen wordt soms ziekenhuistoerisme genoemd en staat in het Engels ook bekend als granny dumping. Het achterlaten van ouderen op spoedeisende hulpafdelingen kan echter ook andere oorzaken hebben, zoals wanneer de familie zolang mogelijk zelf wil blijven instaan voor de zorg aan de oudere (al dan niet uit financiële overwegingen en al dan niet met de hulp van thuiszorgdiensten) maar deze op een bepaald ogenblik niet meer aankan. De overbelasting van thuiszorgdiensten kan bijdragen aan dit fenomeen. Het UZ Brussel wist in juli 2018 te melden dat het zo maandelijks minstens vijf ouderen opnam die eigenlijk geen ziekenhuiszorg nodig hadden.[27]

Kindermishandeling

Spoedafdelingen hebben een belangrijke detectiefunctie in het opsporen van gevallen van kindermishandeling. Kinderen die het slachtoffer zijn van mishandeling, komen als gevolg daarvan vaak met letsels, infecties of gedragsproblemen op een spoedafdeling terecht. Het is dan van groot belang voor de bescherming van de veiligheid en het welzijn van het kind dat het personeel van de spoedafdeling de mishandeling opmerkt en signaleert bij de juiste instanties. Het vaststellen van kindermishandeling is echter niet zo vanzelfsprekend; meestal levert geen enkel symptoom onomstotelijk bewijs voor kindermishandeling. Een verdachte blauwe plek bijvoorbeeld kan evengoed een accidentele oorzaak hebben. Vooral het experimenteergedrag van jonge kinderen kan soms aanleiding geven tot ongelukkige ongevallen. De ouders van kinderen die slachtoffer zijn van mishandeling vertellen ook vaak nooit het volledige ofwel een misleidend verhaal over de oorzaak van de letsels. De kinderen zelf houden zich vaak stil uit loyaliteit of angst voor hun ouders.[28]

Het is daarom niet altijd eenvoudig voor het personeel van een spoedafdeling om het onderscheid tussen ongevallen en mishandeling te maken. Om het personeel daarbij te helpen, worden er op spoedafdelingen in Nederland screeningsprotocollen gebruikt om gevallen van kindermishandeling te detecteren. Dit is in 2009 verplicht gesteld door de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), nadat deze constateerde dat gevallen van kindermishandeling te weinig werden herkend op spoedafdelingen. Zo is er een richtlijn voor het signaleren van kindermishandeling specifiek ontwikkeld voor de spoedeisende medische hulpverlening door de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde. Bij het toepassen van een dergelijk protocol wordt een checklist overlopen door een arts of verpleegkundige, waarbij onder andere gekeken wordt naar de letsels, oude verwondingen en littekens, maar ook bijvoorbeeld naar de interactie tussen het kind en zijn ouders. Wanneer er dan een vermoeden van kindermishandeling rijst, wordt er een kinderarts bijgeroepen of wordt er een melding gemaakt. Het gebruik van dergelijke screeningsprotocollen is echter niet volledig onomstreden. Zo zouden ze vaak aanleiding geven tot valse verdenkingen, terwijl echte gevallen soms toch worden gemist. Toch houdt de IGZ vast aan de checklists omdat er geen beter alternatief zou zijn en het probleem van kindermishandeling te ernstig is.[28][29][30]

Alcohol en drugs

Spoedeisende hulpafdelingen moeten vaak patiënten met een alcohol- of drugsintoxicatie verzorgen. Vooral minderjarigen springen daarbij in het oog. Zo zijn in 2014 in België in totaal 2.433 jongeren tussen 12 en 17 jaar op spoedeisende hulpafdelingen opgenomen met een alcoholvergiftiging (gemiddeld 47 per week). Dat aantal is op vijftien jaar tijd met de helft gestegen, wat een alarmerende trend bevestigd. In 2014 was het aandeel meisjes hierin tevens voor het eerst even groot als dat van jongens. Alcoholvergiftigingen bij minderjarigen kunnen leiden tot blijvende hersenschade met intellectueel verlies tot gevolg.[31] Ook volwassenen komen echter met alcohol- of drugsproblemen op de spoedeisende hulp terecht. Zo luidde het OLVG in Amsterdam in april 2016 de noodklok over het aantal alcoholgebruikers op hun spoedeisende hulp. Het ziekenhuis meldde dat twee derden van alle patiënten op een vrijdag- of zaterdagavond, wanneer veel mensen uitgaan, op de spoedeisende hulp terechtkomen omwille van alcohol. Ook zouden deze patiënten veelal agressief zijn en overlast veroorzaken voor de andere patiënten en het personeel.[32]

In sommige Nederlandse ziekenhuizen zijn zogenaamde "alcoholpoli's" ingericht waar jongeren na een opname op de spoedeisende hulp omwille van een alcoholvergiftiging of letsel door alcohol verder worden opgevolgd. Het doel van deze poliklinieken is deze jongeren psychologisch te begeleiden en te sensibiliseren rond verantwoord alcoholgebruik opdat het schadelijk alcoholgebruik door hen zou stoppen. Het aantal jongeren dat hervalt in schadelijk alcoholgebruik is sinds de invoering van dergelijke alcoholpoli's gevoelig gedaald tot ongeveer 3%. Belgische kinderartsen pleitten ervoor ook dergelijke alcoholpoli's in België op te richten en de wettelijke leeftijdsgrens voor alcohol op te trekken van 16 naar 18 jaar om het aantal jongeren met een alcoholvergiftiging terug te dringen.[33]

Agressie

Spoedeisende hulpafdelingen worden vaak geconfronteerd met agressie en geweld van patiënten met psychiatrische problemen, van patiënten met een alcohol- of drugsintoxicatie of van patiënten of hun familieleden die gefrustreerd raken door de wachttijden of die op een andere manier niet tevreden zijn met de zorg die ze krijgen. Uit een onderzoek uit 2014 van het Ziekenhuisnetwerk Antwerpen bij een 500-tal personeelsleden uit het Stuivenbergziekenhuis bleek dat 49% van hen in het voorgaande jaar met agressie af te rekenen kreeg. Een 80-tal kreeg zelfs te maken met fysieke agressie. De plaats bij uitstek waar deze agressie plaatsvond was de spoedafdeling.[34] Daarnaast gaven drie op de vier medewerkers van spoedafdelingen aan minstens een keer per maand verbaal te worden geïntimideerd in een onderzoek van de Universiteit Leiden. Aan dat onderzoek uit 2017 namen ongeveer 900 medewerkers van 19 spoedafdelingen deel. Bijna een op vijf medewerkers uit het onderzoek gaf aan maandelijks te maken te krijgen met fysieke agressie.[35]

Omwille van de regelmatige confrontatie met agressie beschikken sommige spoedafdelingen over veiligheidsvoorzieningen als kogelvrij glas aan de inkombalie, alarmknoppen of bewakingsagenten.

Welzijn personeel

De stress die vaak komt kijken bij levensbedreigende situaties en de regelmatige confrontatie met agressie, schokkende gebeurtenissen, overlijdens, sociale ellende en wat men soms de "onderkant van de maatschappij" noemt, heeft ook een weerslag op het welzijn van de artsen, verpleegkundigen en ander personeel dat werkzaam is op de spoedeisende hulp. Ook de vaak hoge werkdrukte op spoedeisende hulpafdelingen mist zijn effect niet. Het personeel van spoedeisende hulpafdelingen krijgt bijvoorbeeld vaker dan gemiddeld last van een burn-out.[36][37]

Uit het hierboven al aangehaalde onderzoek van de Universiteit Leiden bleek zelfs dat vier op de tien personeelsleden van Nederlandse spoedafdelingen zichzelf als "emotioneel uitgeput" omschreven. Bijna de helft van de personeelsleden had de neiging om op een cynische manier naar patiënten te kijken, wat bekend staat als depersonalisatie in de vaktaal. Ook kwamen slaapklachten en symptomen van posttraumatische stress vaak voor. Deze cijfers lagen niet alleen hoger dan bij de algehele Nederlandse beroepsbevolking, maar lagen ook hoger dan bij Belgische spoedverpleegkundigen. Agressie en de hoge werkdruk bleken de grootste stressfactoren. Wel gaf slechts 5% aan zich niet opgewassen te voelen tegen zijn werk, in vergelijking met 25% bij de algehele beroepsbevolking, wat hielp om de kans op een burn-out te beperken. Personeelsleden kregen voornamelijk al begeleiding na ingrijpende gebeurtenissen zoals een reanimatie, maar de onderzoekers vermoedden echter dat de belangrijkste stress ontstond bij het verlenen van hulp aan een patiënt die het personeelslid deed denken aan een dierbare.[35]

Statistieken

Nederland

SEH-aanbod

Uit analyses van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) bleek dat Nederland in totaal over 95 spoedeisende hulpafdelingen beschikte in 2014. Daarvan waren 91 spoedeisende hulpafdelingen permanent geopend (24 uur op 24 en 7 dagen per week). Daarnaast waren er nog vier spoedeisende hulpafdelingen die enkel tijdens bepaalde uren geopend zijn (één enkel overdag en drie overdag en 's avonds). 9 SEH's werden verder als 'gevoelig' aangemerkt. Een als 'gevoelig' aangemerkte SEH is een SEH waarvan een sluiting ervoor zou zorgen dat het aantal mensen zou toenemen dat niet meer binnen de 45-minutennorm per ambulance een SEH kan bereiken. Ziekenhuizen mogen deze SEH's niet zomaar sluiten. Ten opzichte van de laatste inventarisatie in 2013 waren er drie permanent geopende SEH's minder en één 'gevoelige' SEH meer. Ten opzichte van de allereerste inventarisatie in 2003 waren er 16 permanent geopende SEH's minder (in 2003 waren er 107). Daarmee is er de afgelopen jaren een algemene afname in het aantal SEH's merkbaar.

Van de 91 permanent (24/7) geopende SEH's hadden er 16 permanent beschikking over een SEH-arts, 52 SEH's enkel gedurende een deel van de dag en week terwijl 23 SEH's helemaal geen SEH-arts in dienst hadden. 87 van de 91 permanent geopende SEH's voldeden aan de basiskwaliteitsvereisten voor een SEH. Voor de vier SEH's die niet voldeden aan de basiskwaliteitsvereisten was dit omwille van onvoldoende opleiding van de SEH-verpleegkundigen omtrent ernstig zieke kinderen. De afdeling kindergeneeskunde van deze ziekenhuislocaties voldeed echter wel aan deze norm. 71 SEH's hadden verder ook een huisartsenpost (HAP) op hun ziekenhuislocatie. Op 31 van deze ziekenhuislocaties werkten de HAP en de SEH geïntegreerd samen. 29 van deze 31 SEH-HAP-combinaties hadden een permanent geopende SEH.

Begin 2016 werden de cijfers geactualiseerd; door de concentrering van enkele SEH's bleven er begin 2016 89 permanent (24/7) geopende SEH's over. Ook steeg het aantal SEH's dat als 'gevoelig' werd aangemerkt tot 12.

SEH-bereikbaarheid

Uit de analyse van 2014 bleek dat 99,8% van de Nederlandse bevolking binnen 45 minuten naar een SEH kon worden gevoerd per ambulance. Onder deze norm van 45 minuten worden een vaste 3 minuten voor de melding, de tijd waarin de ambulance met spoed naar de patiënt rijdt, een vaste 5 minuten om de patiënt in de ambulance te laden en de tijd waarin de ambulance met spoed de patiënt naar de SEH overbrengt verstaan. Ongeveer 24 300 inwoners lagen buiten deze 45-minutenzone. De meesten hiervan woonden op de Waddeneilanden maar er vielen ook twee gebieden in respectievelijk De Marne en Baarle-Nassau buiten deze 45-minutenzone. De 45-minutennorm is opgenomen in de beleidsregels van de Wet toelating zorginstellingen (Wtzi).[38]

Begin 2016 werd een nieuw model in gebruik genomen door het RIVM om de rijtijden van ambulances te berekenen. Door dit nieuwe model werd de berekende rijtijd voor ambulances voor de meeste gebieden in Nederland één tot twee minuten langer. Als gevolg hiervan steeg het aantal mensen dat buiten de 45-minutenzone viel van ongeveer 24 300 tot 33 300. Het betrof inwoners van de Waddeneilanden en de gemeenten De Marne, Baarle-Nassau, Korendijk, Sluis en Steenwijkerland.[39]

Bij deze bereikbaarheidsanalyses wordt geen rekening gehouden met de eventuele inschakeling van buitenlandse hulpdiensten in de grensgebieden met België en Duitsland. Ook gaat het hierbij enkel om theoretische bereikbaarheid; door de praktische omstandigheden kan de reële bereikbaarheid afwijken.

Anno 2016 kon tevens 99,5% van de Nederlandse bevolking met eigen vervoer (personenauto) een SEH bereiken binnen 30 minuten. Ongeveer 78 000 inwoners woonden meer dan 30 minuten rijden verwijderd van een SEH; het gaat hier dan vooral om inwoners uit de Waddeneilanden, Zeeuws-Vlaanderen, Schouwen-Duiveland, Noordoostpolder en sommige delen van Friesland en Noord-Groningen. In 2005 bedroeg dit aantal slechts ongeveer 45 000 inwoners; ten opzichte van 2005 is het aantal mensen dat op meer dan 30 minuten rijden van een SEH woont dus bijna verdubbeld. Dit aantal nam daarmee omgekeerd evenredig toe met de afname van het aantal SEH's.

SEH-bezoeken

Uit het Letsel Informatie Systeem (LIS) berekende de Stichting Consument en Veiligheid (nu de Stichting VeiligheidNL) dat SEH's in de periode 2004-2008 gemiddeld 1,9 miljoen bezoekers per jaar kregen, wat overeenkwam met 116 bezoeken per 1 000 inwoners per jaar. Het LIS is een databank die sinds 1997 bestaat met gegevens over de patiënten die door de deelnemende SEH's behandeld zijn. Aan het LIS werken een steekproef van Nederlandse SEH's mee.[40] Sommige andere onderzoeken lieten echter veel lagere bezoekersaantallen zien.[41] In IJ­mui­den werd in 2002 en 2003 het aantal bezoeken gemeten voor vier maanden gemeten op drie SEH’s, waarbij een gemiddelde van 39 SEH-bezoeken per 1 000 inwoners per jaar naar voren kwam.[42]

In december 2012 werd met behulp van een nationale enquête gemeten hoeveel bezoeken plaatsvonden aan SEH's die permanent (24/7) geopend zijn. 89 SEH's van de 93 gecontacteerde verstrekten gegevens, waarmee er een respons was van 96%. Op deze 89 SEH's waren er in 2012 1 989 746 patiënten behandeld, waarbij het aantal patiënten per ziekenhuislocatie gemiddeld 22 357 was en varieerde van 6 000 tot 50 000. Na correctie voor de SEH's waarvoor geen gegevens waren kwam men tot een schatting voor heel Nederland van ongeveer 2 079 000 SEH-bezoeken, wat overeenkomt met ongeveer 124 SEH-bezoeken per 1 000 inwoners.[43] Die schatting lag in de buurt van de schatting berekend op basis van de LIS-registratie voor 2012, dewelke 2 049 000 SEH-bezoeken bedroeg.

Uit gegevens van het LIS schatte de organisatie VeiligheidNL dat er voor het jaar 2013 daarop ongeveer 1,8 miljoen bezoeken aan SEH's van ziekenhuizen plaatsvonden, wat overeenkomt met ongeveer 110 bezoeken per 1 000 inwoners. Het aantal bezoeken per uur was overdag het hoogst; ongeveer 67% van de SEH-bezoeken gebeurden tussen 06:00 en 17:59 uur. Verder waren er geen grote verschillen tussen het aantal bezoeken op weekdagen en die tijdens het weekend. Deze schattingen waren gebaseerd op de gegevens van veertien SEH's van twaalf ziekenhuizen. Elk van deze deelnemende SEH's registreerde acute lichamelijke letsels en dertien registreerden ook acute ziekten en aandoeningen. Deze schattingen waren echter mogelijk niet representatief omdat deze bestonden uit drie UMC's en negen kleinere ziekenhuizen (topklinische en middelgrote ziekenhuizen ontbraken dus). Ook kon de ligging of de sociaaleconomische status van de patiënten een vertekend beeld hebben gegeven. Omdat niet alle acute problemen op de SEH worden opgevangen (bijvoorbeeld acute psychische problemen) gaven ze mogelijk ook geen volledig beeld van alle acute gezondheidsproblemen die in algemene en psychiatrische ziekenhuizen werden opgevangen.

Vanaf 2014 nam wel een topklinisch ziekenhuis deel aan het LIS.[44]

SEH-patiënten

Uit de nationale enquête van 2012 bleek dat gemiddeld 32% van alle patiënten gehospitaliseerd werd, terwijl 68% ambulant werd behandeld. Gemiddeld was 30% van de behandelde patiënten een zelfverwijzer.

Uit de LIS-analyse van VeiligheidNL van 2013 bleek dat het aantal bezoeken per 1 000 inwoners het hoogst was voor personen van 65 jaar of ouder. Absoluut gezien bezochten mensen uit de leeftijdscategorie 18-44 jaar (met 500 000 bezoeken) en 45-64 jaar (met 430 000 bezoeken) de SEH het vaakst; samen was dit meer dan de helft (52%) van alle bezoeken. Ongeveer 37% van de bezoeken (± 660 000 bezoeken) was het gevolg van een letsel of een vergiftiging en ongeveer 55% (± 980 000 bezoeken) was het gevolg van een ziekte of aandoening. Ongeveer 4% (± 70 000 bezoeken) was omwille van een controle. Voor de bezoeken omwille van een letsel bleek dat letsels van de bovenste ledematen (schouder, arm en hand) het vaakst reden waren voor SEH-bezoek.

België

Anno juli 2018 waren er in totaal 126 spoedafdelingen (functies "gespecialiseerde spoedgevallenzorg") in België, waarvan 67 in Vlaanderen, 15 in Brussel-Hoofdstad en 44 in Wallonië (waarvan 2 in de Duitstalige gebieden). Naast de functies "gespecialiseerde spoedgevallenzorg" waren er zeven functies "eerste opvang van spoedgevallen", waarvan 3 in Vlaanderen, 2 in Brussel-Hoofdstad en 2 in Wallonië.[12][13]

Het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid publiceerde in 2011 statistieken met betrekking tot bezoeken aan spoedgevallendiensten in Vlaanderen uit de Minimale Ziekenhuisgegevens (MZG) die elk ziekenhuis moet bijhouden in opdracht van de FOD Volksgezondheid. Daaruit bleek dat voor 2011:

  • Er in totaal 1 449 731 bezoeken waren aan de spoedgevallendiensten van alle Vlaamse ziekenhuizen, waarvan enerzijds 892 209 ambulante bezoeken en anderzijds 557 522 bezoeken die tot een hospitalisatie leidden. Daarmee resulteerden 38,5% van de aanmeldingen op spoedgevallendiensten in een hospitalisatie terwijl het merendeel (61,5%) ambulant werd behandeld.
  • Het grootste deel van deze patiënten zichzelf had aangemeld op de spoedgevallendienst (81,2%), terwijl 15,2% van de patiënten per ambulance werd binnengebracht (privaat ambulancevervoer of via 100/112) zonder MUG-bijstand en 3,6% van de patiënten per ambulance werd binnengebracht met MUG-bijstand.[45]

In 2007 vonden er 1 292 440 bezoeken plaats aan Vlaamse spoedgevallendiensten. Het aantal bezoeken was daarmee ten opzichte van 2007 toegenomen. In 2014 is tevens de spoedgevallenregistratie (UREG) van start gegaan; elke Belgische spoedgevallendienst moet hierbij verplicht een aantal anonieme gegevens over elke patiënt in realtime doorgeven aan de FOD Volksgezondheid. Deze gegevens omvatten administratieve gegevens over het ziekenhuis en de patiënt en medische gegevens over de toestand en klinische interventies bij de patiënt. Verwacht wordt dat tegen 2017 de eerste statistieken uit deze registratie beschikbaar zullen zijn.

Uit gegevens van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV) voor 2015 bleek verder dat:

  • Er in 2015 ongeveer 4,627 miljoen patiëntencontacten waren in alle Belgische spoedgevallendiensten. Daarmee steeg het aantal patiëntencontacten met 178 743 (bijna 4%) ten opzichte van 2013, en met 1,31 miljoen (ongeveer 40%) ten opzichte van 2010.
  • Het grootste deel (ongeveer 2,66 miljoen contacten) vond overdag plaats door een spoedarts. Ook meldden ongeveer 1,16 miljoen oftewel 24,97% van alle patiënten zich 's nachts (tussen 21:00 en 08:00 uur), tijdens het weekend of op feestdagen aan.
  • Meer dan 7 op de 10 patiënten niet waren doorverwezen door een arts, maar op eigen initiatief naar de spoedgevallendienst kwamen.
  • Het aantal contacten waarbij een specialist (596 122 contacten) of psychiatrisch hulpverlener (77 773) werd geraadpleegd steeg.

De sterke stijgingen deden vragen rezen over overconsumptie van spoedgevallenzorg.[46]

Trivia

Zie ook

Externe link